Czubajka kania

kategoria: grzyb
rodzina: pieczarkowate
nazwa polska: Czubajka kania
inne nazwy polskie: Bedłka parasolowata, Bedłka wyniosła, Bedłka wysoka, Czubaj, Czubajka wyniosła, Czubajka sowa, Czubak, Deszczochron, Drop, Gapa, Gularka, Kania, Parasolowiec, Parasolnik, Sowa, Stroszka cielista, Stroszka strzelista
nazwa łacińska: Macrolepiota procera
inne nazwy łacińskie: Agaricus annulatus, Agaricus antiquatus, Agaricus colubrinus, Agaricus procerus, Amanita procera, Lepiota procera, Lepiotophyllum procerum, Mastocephalus procerus
autor nazwy polskiej: Stanisław Chełchowski, 1898 r.
pierwsza klasyfikacja: Giovanni Antonio Scopoli, 1772 r.
aktualna klasyfikacja: Rolf Singer, 1948 r.
powszechność: pospolity
ochrona prawna: 
brak ochrony gatunkowej
kategoria zagrożenia: 
Ø
handel: dopuszczony
zastosowanie ogólne: JADALNY
zastosowanie ogólne w stanie surowym: 
Ø
kategoria smaku: 
jadalny bardzo dobrej jakości
wyjątki zastosowania: 
Ø
okres występowania: lipiec – październik
okres maksymalny: czerwiec – listopad
gatunek wieloletni: Ø
uprawa: tak, uprawa domowa (łatwa uprawa)

opis
owocnik – typ: kapeluszowy blaszkowaty
owocnik – kształt: kapelusz od jajowatego, zamkniętego (młode owocniki) do płaskiego, rozpostartego (starsze owocniki), z garbem na środku, brzeg postrzępiony
owocnik – powierzchnia: pokryta łuskami, popękana, łuszcząca się, zawsze sucha
owocnik – kolor: kapelusz od brązowego (młode owocniki) do białawego (starsze owocniki), brzeg białawy
owocnik – średnica: 10 – 30(35) cm
owocnik – wysokość: Ø – Ø cm
hymenofor – typ: blaszkowaty
hymenofor – kształt: blaszki gęste, szerokie, elastyczne, wybrzuszone[1]
hymenofor – nasada: niedochodzące do trzonu
hymenofor – kolor: biały, ochrowy lub brązowawy nalot (tylko starsze owocniki)
hymenofor – zmiana koloru po uszkodzeniu: Ø
hymenofor – wysokość: 10 – 20 mm
trzon – typ: centryczny
trzon – kształt: cylindryczny, smukły, walcowaty, z bulwą u podstawy (o średnicy do 4 – 5 cm), od pełnego (młode owocniki) do pustego (starsze owocniki), trzon łatwy do wyłamania, łykowaty
trzon – powierzchnia: pokryta zygzakowatym wzorem
trzon – kolor: kolor kapelusza
trzon – średnica: 1 – 2,5 cm
trzon – wysokość: 15 – 40(50) cm
miąższ – kształt: miękki i gąbczasty w kapeluszu, łykowaty i zdrewniały w trzonie
miąższ – kolor: biały
miąższ – zmiana koloru po uszkodzeniu: nie
miąższ – zapach: grzybowo-owocowy
miąższ – smak: łagodny, przyjemny, orzechowy
pierścień: tak (nieprzyrośnięty, ruchomy, duży, wyraźny, wełnisty, podwójny)
pochwa: brak
mleczko: brak
gutacja: brak
higrofaniczność: Ø

podłoże: gleba (gliniasta, wapienna)
sposób odżywiania: saprotrof
terytorium: lasy liściaste, lasy iglaste (rzadziej), brzegi lasów, polany, zręby, łąki, parki, ogrody, cmentarze, miejsca słoneczne lub lekko zacienione, wśród traw, szkółki leśne
gatunek organizmu sąsiadującego: Buk[1]
gatunek organizmu będącego podłożem: Ø
gatunek organizmu tworzącego symbiozę mikoryzową: Ø
gatunek organizmu będącego żywicielem: Ø
występowanie: pojedynczo lub w grupie (częściej w grupie po kilka owocników)

zarodniki – kształt: elipsoidalne, gładkie
zarodniki – kolor: Ø
zarodniki – wymiary: 15 – 20 × 10 – 13 μm
wysyp zarodników – kolor: biały
ciekawostki
Czubajka kania to grzyb niskokaloryczny więc może być polecany osobom odchudzającym się.
Można zbierać młode i nierozwinięte owocniki razem z trzonkiem i w domu, zamoczyć w pojemniku z wodą celem rozwinięcia.
etymologia
Ø
uwagi
Czubajka kania to grzyb trudny w transporcie – kruchy, łatwo brudzący się.
właściwości lecznicze
Ø
toksyny
Ø
objawy zatrucia
Ø
leczenie zatrucia
Ø
skutki braku leczenia zatrucia
Ø
choroby grzybowe
Ø
zwalczanie chorób grzybowych
Ø
wartości odżywcze
– potas
– fosfor
– mangan
– żelazo
– cynk
– miedź
– witaminy (A, B1, B2, C, D, E, PP)
– białko
– aminokwasy (egzogenne)
– antyoksydanty
– węglowodany
– tłuszcze
– błonnik
zastosowanie kulinarne
Jadalne są kapelusze – najczęściej w formie panierowanych kotletów.
– smażenie (panierowanie)
– duszenie
– gotowanie
– suszenie
– marynowanie (tylko młode owocniki)
– jako grzyb przyprawowy
przepisy kulinarne
Ø

mapa obrazująca najczęstsze i dokładne miejsce(a) występowania opisywanego gatunku
(lokalizacja naniesiona przez: robert węglowski, miejscowość: okolice Głogowa Małopolskiego)

zapiski i ciekawostki historycznebibliografia
ØØ
gatunek podobnycechy odróżniające
Czubajka białotrzonowagładki, jednolicie zabarwiony trzon, mniejsze owocniki, jaśniejsze owocniki, nieco mniej smaczna
Czubajka czerwieniejącabrak łusek (wzoru) na trzonie, czerwieniejący miąższ
Czubajka gwiaździstamniejsze owocniki, łaty większe ale mniej na kapeluszu, ciemniejsza barwa, na środku łatka w kształcie gwiazdy
Czubajka sutkowataspiczasty garb na kapeluszu, mniejsze owocniki, trudno przesuwalny pierścień
Sinoblaszek trującyØ

galeria przedstawiająca gatunki podobne, łatwe do pomylenia (o zbliżonym kształcie, kolorze)

1 źródło: https://gorypolskie.eu/grzyby-jadalne/94-czubajka-kania

przypisy i bibliografia

You cannot copy content of this page