Mąklik otrębiasty

kategoria: porost
rodzina: tarczownicowate
nazwa polska: Mąklik otrębiasty
inne nazwy polskie: Ø
nazwa łacińska: Pseudevernia furfuracea
inne nazwy łacińskie: Borrera furfuracea (1810), Evernia furfuracea (1825), Evernia nuda (1912), Hypogymnia furfuracea (1951), Lobaria furfuracea (1796), Parmelia furfuracea (1803), Parmelia nuda (1932), Pseudevernia ericetorum (1905)
autor nazwy polskiej: Ø
pierwsza klasyfikacja: Karol Linneusz, 1753 r.
aktualna klasyfikacja: Friedrich Wilhelm Zopf, 1903 r.
powszechność: pospolity
ochrona prawna: 
Ø
kategoria zagrożenia: 
Ø
handel: Ø
zastosowanie ogólne: NIEJADALNY
zastosowanie ogólne w stanie surowym: 
Ø
kategoria smaku: 
Ø
wyjątki zastosowania: 
Ø
okres występowania: Ø – Ø
okres maksymalny: Ø – Ø
gatunek wieloletni: Ø
uprawa: Ø
opis
owocnik – typ: Ø
owocnik – kształt: krzaczkowaty, listkowaty, plecha odstająca od podłoża, wznosząca się lub zwisająca, odcinki plechy są lekko wypukłe z brzegami podwiniętymi do tyłu, szerokość pojedynczej gałązki to max 1 cm, na górnej powierzchni występują izydia (wyrostki do rozmnażania bezpłciowego), izydia są wałeczkowate, brodawkowate lub igiełkowate, pojedyncze lub rozgałęziają się koralikowato, chwytniki występują rzadko [1], owocniki średnicy 2 – 15 mm bardzo rzadkie, tarczka owocników brunatna o cienkim, zanikającym brzeżku
owocnik – powierzchnia: górna powierzchnia – matowa, szorstka, dolna powierzchnia – rynienkowata, żyłkowana lub pomarszczona
owocnik – kolor: górna powierzchnia – od bardzo jasnoszarej do ciemnoszarej, dolna powierzchnia – szaroczarna lub czarna, czasami tylko brunatna, różowawa lub biaława [1]
owocnik – średnica: Ø – 10 cm
owocnik – wysokość: Ø – Ø cm
hymenofor – typ: Ø
hymenofor – kształt: Ø
hymenofor – nasada: Ø
hymenofor – kolor: Ø
hymenofor – zmiana koloru po uszkodzeniu: Ø
hymenofor – wysokość: Ø – Ø mm
trzon – typ: Ø
trzon – kształt: Ø
trzon – powierzchnia: Ø
trzon – kolor: Ø
trzon – średnica: Ø – Ø cm
trzon – wysokość: Ø – Ø cm
miąższ – kształt: Ø
miąższ – kolor: Ø
miąższ – zmiana koloru po uszkodzeniu: Ø
miąższ – zapach: Ø
miąższ – smak: Ø
pierścień: Ø
pochwa: Ø
mleczko: Ø
gutacja: Ø
higrofaniczność: Ø

podłoże: drewno (kora drzew martwych oraz żywych, drewno kwaśne, słupki ogrodzeniowe), skała (rzadziej), inne (słoma)
sposób odżywiania: Ø
terytorium: lasy iglaste, lasy mieszane, tereny górzyste (częściej)
gatunek organizmu sąsiadującego: Ø
gatunek organizmu będącego podłożem: Sosna, Jodła, Świerk (najczęściej), lub Brzoza, Buk, Dąb (rzadko)
gatunek organizmu tworzącego symbiozę mikoryzową: Ø
gatunek organizmu będącego żywicielem: Ø
występowanie: Ø

zarodniki – kształt: elipsoidalny
zarodniki – kolor: bezbarwne
zarodniki – wymiary: 7,5 – 10 × 4 – 5,5 μm
wysyp zarodników – kolor: Ø
ciekawostki
Mąklik otrębiasty wytwarza: kwas physodiowy, kwas olivetiorowy, kwas benzoesowy, atranorin, kwas oxyphysodiowy i kwas virensiowy.[1]
Porost ten aż do roku 2014 był gatunkiem ściśle chronionym, ale 09-10-2014 został wykreślony z czerwonej listy gatunków chronionych.[1]
Akumuluje metale ciężkie, takie jak Cr, Zn, Cd, Pb, Ni, Fe, Mn i Cu w ilościach proporcjonalnych do ich stężenia w powietrzu, dzięki temu może być używany do biomonitoringu zawartości tych pierwiastków w powietrzu.[1]
Gatunek dosyć odporny na zanieczyszczenia powietrza i ginie głównie pod wpływem silnych zanieczyszczeń. Objawem degeneracji jest pojawianie się czarnych lub białych plam na plechach i ich stopniowe kruszenie się i odpadanie. Na skali porostowej znajduje się w 5 grupie (na 7 możliwych)*[3]

* grupy: [3]
1 grupa – powietrze bardzo silnie zanieczyszczone
2 grupa – powietrze bardzo zanieczyszczone
3 grupa – powietrze zanieczyszczone
4 grupa – powietrze średnio zanieczyszczone
5 grupa – powietrze mało zanieczyszczone
6 grupa – powietrze nieznacznie zanieczyszczone
7 grupa – powietrze prawie zupełnie czyste
We Francji (Grasse) wytwarza się z niego niektóre perfumy. Rocznie zużywa się w tym celu 1900 ton plechy porostu (dane z 1997 r.). [1] Gatunek ten w wykazie składników kosmetyków występuje pod nazwą inci: pseudevernia furfuracea extract.[2]
Gatunek ten był używany do monitorowania stężenia radionuklidów takich jak cez-137 w Austrii po awarii jądrowej w Czarnobylu.
Gatunek ten został zbadany pod kątem zdolności do wchłaniania metali ciężkich z roztworu. Biosorpcja wiążąca metale dla miedzi i niklu została wykazana zgodnie z modelami izotermy Langmuira i Freundlicha, co sugeruje, że może mieć potencjał jako biosorbent do przetwarzania odpadów metali ciężkich. [7]
Mąklik otrębiasty potocznie określany jest „mchem drzewnym”.[2]
Mąklik otrębiasty jest powszechnie stosowany w indyjskich mieszankach przypraw i przetworach spożywczych, takich jak curry.[5]
Mąklik otrębiasty może być gospodarzem innych grzybów, takich jak: Diederichia pseudeverniae lub Lichenostigma maureri.[8]
etymologia
Ø
uwagi
Na Islandii porost ten występuje tylko w dwóch miejscach i jest klasyfikowany jako krytycznie zagrożony.[7]
właściwości lecznicze
Mąklik otrębiasty ma działanie przeciwbakteryjne w stosunku do wielu bakterii.[1,4]
Gatunek ten jest stosowany w tradycyjnej medycynie w Turcji (i nie tylko) jako lek na szybsze gojenie się ran, na egzemy i hemoroidy [4] ponieważ wytwarza przeciwutleniacze i środki przeciwzapalne.
toksyny
Ø
objawy zatrucia
Ø
leczenie zatrucia
Ø
skutki braku leczenia zatrucia
Ø
choroby grzybowe
Ø
zwalczanie chorób grzybowych
Ø
wartości odżywcze
Ø
zastosowanie kulinarne
Ø
przepisy kulinarne
Ø

mapa obrazująca najczęstsze i dokładne miejsce(a) występowania opisywanego gatunku
(lokalizacja naniesiona przez: robert węglowski, miejscowość: okolice Głogowa Małopolskiego)

zapiski i ciekawostki historycznebibliografia
W Hiszpanii używano (i podobno nadal używa się[6,7]) wywaru z Mąklika otrębiastego do leczenia schorzeń układu oddechowego. Plecha jest myta i gotowana przez długi czas, aby przygotować wywar, który jest pijany.[7][1]
W starożytnym Egipcie wykorzystywano ten gatunek porostu przy balsamowaniu – znaleziono go upakowanego w jamie ciała mumii (mumia z Teb datowana na 500 – 800 lat p.n.e.) – chociaż nie jest pewne, czy zrobiono to z powodu rzekomych właściwości konserwujących, czy aromatycznych właściwości porostów.[6]
gatunek podobnycechy odróżniające
Mąkla tarniowabrak licznych izydii na górnej powierzchni, nieco większa

galeria przedstawiająca gatunki podobne, łatwe do pomylenia (o zbliżonym kształcie, kolorze)

1 źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/M%C4%85klik_otr%C4%99biasty
2 źródło: http://www.alergolog.eu/hapten/maklik_otrebiasty.html
3 źródło: http://www.mojlas.pl/porosty/maklikOtrebiasty.html
4 źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23107822/
5 źródło: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphar.2021.629695/full
6 źródło: https://www.gbif.org/species/165734395
7 źródło: https://www.naturalista.mx/taxa/175355-Pseudevernia-furfuracea
8 źródło: http://www.taxateca.com/ordenlecanorales4.html

przypisy i bibliografia

You cannot copy content of this page