Maślak ziarnisty

kategoria: grzyb
rodzina: maślakowate
nazwa polska: Maślak ziarnisty
inne nazwy polskie: Błotownik, Borowik ziarnisty, Gęsi pępek, Grzyb pępek, Grzyb ziarnisty,
Huba mochowik, Mchowik, Mochowik, Pępuszek, Pocieczka, Przetacznik, Sitnik, Zajączak, Zajęczak, Żółtak ziarnisty

nazwa łacińska: Suillus granulatus
inne nazwy łacińskie: Agaricus granulatus (1783), Boletus circinans (1801), Boletus granulatus (1753), Boletus lactifluus (1969), Ixocomus granulatus (1888), Leccinum lactifluum (1821), Rostkovites granulatus (1881), Suillus lactifluus (1968), Viscipellis granulata (1886)
autor nazwy polskiej: Józef Jundziłł, 1830 r.
pierwsza klasyfikacja: Karol Linneusz, 1753 r.
aktualna klasyfikacja: Henri François Anne de Roussel, 1796 r.
powszechność: pospolity
ochrona prawna: 
brak ochrony gatunkowej
kategoria zagrożenia: 
Ø
handel: dopuszczony
zastosowanie ogólne: JADALNY
zastosowanie ogólne w stanie surowym: 
Ø
kategoria smaku: 
jadalny dobrej jakości
wyjątki zastosowania: 
Ø
okres występowania: maj – listopad
okres maksymalny: Ø – Ø
gatunek wieloletni: Ø
uprawa: Ø
opis
owocnik – typ: kapeluszowy rurkowaty
owocnik – kształt: kapelusz od łukowatego z ostrym brzegiem (młode owocniki) do poduchowatego, płasko rozpostartego (starsze owocniki)
owocnik – powierzchnia: od nagiej, śluzowatej (młode owocniki) do suchej (starsze owocniki), gładka, skórka łatwo oddzielająca się od miąższu
owocnik – kolor: kapelusz – od rdzawoczerwonego (młode owocniki) do żółtoochrowego (starsze owocniki)
owocnik – średnica: 2 – 12(16) cm
owocnik – wysokość: Ø – Ø cm
hymenofor – typ: rurkowy
hymenofor – kształt: pory – od drobnych, okrągłych (młode owocniki) do większych, nieregularnych, kanciastych (starsze owocniki)
hymenofor – nasada: rurki przyrośnięte do trzonu (lub trochę zbiegające)
hymenofor – kolor: od bladożółtego (młode owocniki) do ochrowego, brążowożółtego (starsze owocniki), pory jasnożółte
hymenofor – zmiana koloru po uszkodzeniu: Ø
hymenofor – wysokość: 5 – 10(25) mm
trzon – typ: centryczny
trzon – kształt: cylindryczny, pełny
trzon – powierzchnia: górna część pokryta brązowymi ziarenkami (wyschnięte kropelki mlecznego płynu), gładka
trzon – kolor: bladożółty, przy podstawie brązowawy (starsze owocniki)
trzon – średnica: 1 – 2 cm
trzon – wysokość: 4 – 8 cm
miąższ – kształt: od miękkiego (młode owocniki) do wodnistego, gąbczastego (starsze owocniki), włóknisty w trzonie
miąższ – kolor: biało-żółtawy (brązowawy jedynie u podstawy trzonu)
miąższ – zmiana koloru po uszkodzeniu: nie (lub bardzo rzadko delikatnie brązowieje)
miąższ – zapach: przyjemny
miąższ – smak: łagodny
pierścień: brak
pochwa: brak
mleczko: tak, pory wydzielają białe, mleczne kropelki (brązowe plamki, ziarenka po wyschnięciu)
gutacja: Ø
higrofaniczność: Ø

podłoże: gleba (piaszczysta, obojętna lub zasadowa)
sposób odżywiania: symbiont
terytorium: lasy iglaste, lasy mieszane, miejsca dobrze oświetlone, piaszczyste, trawiaste, obrzeża lasów, młode lasy sosnowe, zręby, polany, przy drogach leśnych, pod sosnami dwuigielnymi, parki, ogrody
gatunek organizmu sąsiadującego: Ø
gatunek organizmu będącego podłożem: Ø
gatunek organizmu tworzącego symbiozę mikoryzową: Sosna zwyczajna, Kosodrzewina, Sosna czarna
gatunek organizmu będącego żywicielem: Ø
występowanie: pojedynczo lub w grupie (zwykle w grupie)

zarodniki – kształt: gładkie, wrzecionowate
zarodniki – kolor: bladożółty
zarodniki – wymiary: 7 – 11(16) × 2,5 – 5 μm
wysyp zarodników – kolor: żółtobrązowy
ciekawostki
Maślak ziarnisty do rozwoju potrzebuje dłuższych okresów o dużej wilgotności. W dni gorące często zamieszkały przez larwy owadów.
Skórkę z kapelusza należy usunąć przed spożyciem. Z uwagi na to, że jest nieco kleisty i wodnisty to nie zaleca się go suszyć (jedynie młode owocniki). Jest to grzyb trudny w transporcie. Niektórzy usuwają także warstwę rurek przed przygotowaniem do obróbki (zostawiając jedynie twardszy miąższ samych kapeluszy).
Starsze owocniki Maślaka ziarnistego mogą być ciężko strawne i prowadzić do biegunki u ludzi z wrażliwymi żołądkami.
etymologia
Nazwa łacińska tego gatunku to Suillus granulatus, gdzie Suillus oznacza “świnia/świński” (odniesienie do tłustej natury kapeluszy) a granulatus oznacza “granulki/granulowany” (odniesienie do ziarnistej powierzchni trzonów).
uwagi
Ø
właściwości lecznicze
Ø
toksyny
Ø
objawy zatrucia
Ø
leczenie zatrucia
Ø
skutki braku leczenia zatrucia
Ø
choroby grzybowe
Ø
zwalczanie chorób grzybowych
Ø
wartości odżywcze
Gatunek ten nie posiada ważniejszych wartości odżywczych.
zastosowanie kulinarne
– duszenie
– gotowanie (do zup)
– składnik sosów grzybowych
– marynowanie
– suszenie
przepisy kulinarne
Ø

mapa obrazująca najczęstsze i dokładne miejsce(a) występowania opisywanego gatunku
(lokalizacja naniesiona przez: robert węglowski, miejscowość: okolice Głogowa Małopolskiego)

zapiski i ciekawostki historycznebibliografia
ØØ
gatunek podobnycechy odróżniające
Maślak rdzawobrązowywystępuje tylko na wapieniach, u podstawy trzonu ma różowawą grzybnię, rzadki
Maślak zwyczajnywiększe owocniki, pierścień na trzonie, żółtopomarańczowy kapelusz

galeria przedstawiająca gatunki podobne, łatwe do pomylenia (o zbliżonym kształcie, kolorze)

Ø

przypisy i bibliografia

You cannot copy content of this page