Pieprznik jadalny

kategoria: grzyb
rodzina: kolczakowate
nazwa polska: Pieprznik jadalny
inne nazwy polskie: Kurek, Kurka żółta, Kurka, Kurza stopka, Kurzajka, Lepicha, Lepieszka, Lisica, Lisiczka, Lisiec, Liszka, Łasiczka, Pieprznik gąska, Pieprznik pospolity, Pieprzyk jadalny, Stągiewka jadalna, Stroczek lisica
nazwa łacińska: Cantharellus cibarius
inne nazwy łacińskie: Ø
autor nazwy polskiej: Józef Jundziłł, 1830 r.
pierwsza klasyfikacja: Elias Magnus Fries, 1821 r.
aktualna klasyfikacja: Elias Magnus Fries, 1821 r.
powszechność: powszechny
ochrona prawna: 
brak ochrony gatunkowej
kategoria zagrożenia: 
Ø
handel: dopuszczony
zastosowanie ogólne: JADALNY
zastosowanie ogólne w stanie surowym: 
Ø
kategoria smaku: 
jadalny bardzo dobrej jakości
wyjątki zastosowania: 
Ø
okres występowania: czerwiec – listopad
okres maksymalny: maj – listopad
gatunek wieloletni: nie, jednoroczny
uprawa: nie, dotychczasowe próby uprawy tego gatunku zakończyły się niepowodzeniem[1]
opis
owocnik – typ: kapeluszowy blaszkowaty/listewkowaty
owocnik – kształt: od guzikowatego, okrągłego (młode owocniki) do rozpostartego, lejkowatego, nieregularnego (starsze owocniki), brzeg podwinięty (starsze owocniki)
owocnik – powierzchnia: gładka, matowa
owocnik – kolor: żółty, pomarańczowożółty
owocnik – średnica: 1 – 12(15) cm
owocnik – wysokość: Ø – Ø cm
hymenofor – typ: blaszkowaty/listewkowaty
hymenofor – kształt: blaszki/litewki nieregularnie i widlasto rozgałęzione, grube, często połączone są anastomozami
hymenofor – nasada: blaszki/litewki daleko zbiegające na trzon
hymenofor – kolor: kolor owocnika
hymenofor – zmiana koloru po uszkodzeniu: Ø
hymenofor – wysokość: Ø – Ø mm
trzon – typ: centryczny
trzon – kształt: pełny, twardy, często wygięty, węższy u podstawy, szerszy na górze
trzon – powierzchnia: gładka
trzon – kolor: kolor owocnika, niekiedy nieco jaśniejszy
trzon – średnica: 0,8 – 2,5 cm
trzon – wysokość: 3 – 6(8) cm
miąższ – kształt: zwarty, łamliwy, nieco włóknisty w trzonie, twardawy, pełny
miąższ – kolor: biały, bladożółty
miąższ – zmiana koloru po uszkodzeniu: nie
miąższ – zapach: owocowy, korzenny, nieco pieprzowy
miąższ – smak: łagodny, nieco kwaskowaty
pierścień: brak
pochwa: brak
mleczko: brak
gutacja: nie
higrofaniczność: Ø

podłoże: gleba (kwaśna, piaszczysta)
sposób odżywiania: symbiont
terytorium: lasy liściaste, lasy iglaste, lasy mieszane, pośród mchów lub opadłych liści
gatunek organizmu sąsiadującego: Ø
gatunek organizmu będącego podłożem: Ø
gatunek organizmu tworzącego symbiozę mikoryzową: Sosna zwyczajna, Świerk pospolity, Buk zwyczajny, Grab pospolity, Dąb, Leszczyna
gatunek organizmu będącego żywicielem: Ø
występowanie: w grupie

zarodniki – kształt: elipsoidalny, gładkie
zarodniki – kolor: bezbarwne
zarodniki – wymiary: 7 – 11 × 4 – 6,5 μm
wysyp zarodników – kolor: białawy, żółtawy, jasnoochrowożółty
ciekawostki
Pieprznik jadalny to grzyb bardzo smaczny i odporny na długi transport. Został dopuszczony jest w UE do handlu i eksportu.
Pieprznik jadalny nie jest atakowany przez owady (lub bardzo sporadycznie). Co ciekawe – właśnie dlatego nazywany “grzybem żydowskim” – bo jest jakby grzybem koszernym, a zatem dozwolonym do spożycia przez ortodoksyjnych Żydów.
Poczta Polska wyemitowała 29 sierpnia 2014 r. znaczek pocztowy przedstawiający Pieprznika jadalnego.[1]
Pod względem wielkości eksportu – jest najważniejszym gatunkiem grzyba jadalnego w Polsce. Wynika to z walorów smakowych oraz z faktu, że owocniki dobrze znoszą transport.
Nazwa Pieprznik wynika z tego, że w starszych okazach grzybów można wyczuć nutkę pieprzu.
Pieprznik jadalny niekiedy tworzy tzw. czarcie kregi.
etymologia
Ø
uwagi
Ø
właściwości lecznicze
Badania z 2008 roku (Journal of Agricultural and Food Chemistry) wykazały, że Pieprzniki jadalne mają właściwości antybakteryjne przeciwko B. cereus (zatrucia pokarmowe), czy S. aureus (gronkowiec złocisty).
Pieprznik jadalny zawiera hitinmannozę – substancja, unieszkodliwiająca wszystkie występujące w organizmie ludzkim pasożyty – potrafi uszkodzić, jajeczka pasożytów, których nawet sok żołądkowy nie jest w stanie rozpuścić, przedostając się do ciała pasożytów hitinmannoza paraliżuje ich układ nerwowy, co prowadzi do ich śmierci. [2]
toksyny
Ø
objawy zatrucia
Ø
leczenie zatrucia
Ø
skutki braku leczenia zatrucia
Ø
choroby grzybowe
Ø
zwalczanie chorób grzybowych
Ø
wartości odżywcze
– białko
– węglowodany
– tłuszcze
– błonnik
– witaminy (A, C, D, E, H, PP, witaminy z grupy B oraz beta-karotenu)
– minerały (wapń, magnez, sód, potas, fosfor, chlor, siarka, żelazo, mangan, fluor, miedź, cynk)
– kwasy fenolowe (działanie antyoksydacyjne)
– flawonoidy
– kwas askorbinowy
– likopen
Pieprznik jadalny składa się z 88% z wody.
100 g świeżych owocników to 38 kcal
zastosowanie kulinarne
– smażenie
– duszenie
– gotowanie
– mrożenie
– marynowanie (nie zalecane do końca)
– suszenie i mielenie na mączkę grzybową
– zapiekanie
Smażenie Pieprznika jadalnego powinno trwać krótko, ponieważ w innym wypadku mocno twardnieją.[1]
Ponieważ Pieprzniki jadalne po suszeniu nie mają atrakcyjnego wyglądu, wskazane jest dosuszenie ich do kruchości i zmielenie na mączkę grzybową.[1]
przepisy kulinarne
Ø

mapa obrazująca najczęstsze i dokładne miejsce(a) występowania opisywanego gatunku
(lokalizacja naniesiona przez: robert węglowski, miejscowość: okolice Głogowa Małopolskiego)

zapiski i ciekawostki historycznebibliografia
Pieprznik jadalny od czasów starożytnych był szeroko stosowany w medycynie ludowej jako środek, który polepsza pracę wątroby, narządu wzroku, łagodzi zapalenie spojówek, podwyższa odporność na choroby infekcyjne i jest niezastąpiony w likwidacji robaków ludzkich każdego gatunku.[2]
gatunek podobnycechy odróżniające
Kolczak obłączastykolczasty hymenofor
Lisówka pomarańczowacienkie i gęste blaszki, ciemna, pomarańczowa barwa owocników
Pieprznik ametystowykapelusz pokryty jest filcowatymi, fioletowymi łuseczkami (głównie młode owocniki), występuje głównie w górach pod bukami, rzadki
Pieprznik pomarańczowyintensywnie pomarańczowy, rośnie tylko w buczynach

galeria przedstawiająca gatunki podobne, łatwe do pomylenia (o zbliżonym kształcie, kolorze)

1 źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Pieprznik_jadalny
2 źródło: https://lesneskarby.pl/pl/aktualnosci/34_W%C5%82a%C5%9Bciwo%C5%9Bci-kurek.html

przypisy i bibliografia

You cannot copy content of this page