Piestrzenica kasztanowata

kategoria: grzyb
rodzina: krążkownicowate
nazwa polska: Piestrzenica kasztanowata
inne nazwy polskie: Babi uch, Babie uszy, Babieusz, Grzyb majowy, Murchla
nazwa łacińska: Gyromitra esculenta
inne nazwy łacińskie: Helvella esculenta, Physomitra esculenta
autor nazwy polskiej: Ø
pierwsza klasyfikacja: Helvella esculenta, Physomitra esculenta
aktualna klasyfikacja: Ø
powszechność: częsty
ochrona prawna: 
brak ochrony gatunkowej
kategoria zagrożenia: 
Ø
handel: niedopuszczony
zastosowanie ogólne: TRUJĄCY
zastosowanie ogólne w stanie surowym: 
śmiertelnie trujący
kategoria smaku: 
Ø
wyjątki zastosowania: 
Ø
okres występowania: marzec – czerwiec
okres maksymalny: Ø – Ø
gatunek wieloletni: Ø
uprawa: Ø
opis
owocnik – typ: Ø
owocnik – kształt: owocnik zbudowany jest z główki i trzonu, wewnątrz pusty, nieregularnie kulisty
owocnik – powierzchnia: silnie mózgowato-pofałdowana, dołkowana
owocnik – kolor: czerwonobrązowy, ciemnobrązowy, czasami z odcieniem fioletu
owocnik – średnica: 5 – 15 cm
owocnik – wysokość: 5 – 12 cm
hymenofor – typ: Ø
hymenofor – kształt: Ø
hymenofor – nasada: Ø
hymenofor – kolor: Ø
hymenofor – zmiana koloru po uszkodzeniu: Ø
hymenofor – wysokość: Ø – Ø mm
trzon – typ: Ø
trzon – kształt: krótki, nieregularny, w dolnej części nieco zgrubiały, od pełnego (młode owocniki) do pustego (starsze owocniki)
trzon – powierzchnia: posiada nieregularne wgłębienia
trzon – kolor: od białawego (młode owocniki) do fioletowoczerwonego (starsze owocniki)
trzon – średnica: 1,5 – 3 cm
trzon – średnica: Ø – Ø cm
trzon – wysokość: 3 – 7 cm
miąższ – kształt: chrząstkowaty, łamliwy, bardzo kruchy, grubość 1 – 2 mm
miąższ – kolor: białawy
miąższ – zmiana koloru po uszkodzeniu: Ø
miąższ – zapach: niewyraźny, przyjemny zapach niedojrzałych orzechów
miąższ – smak: bardzo słaby, przyjemny
pierścień: brak
pochwa: brak
mleczko: brak
gutacja: Ø
higrofaniczność: Ø

podłoże: gleba (piaszczysta)
sposób odżywiania: saprotrof
terytorium: lasy iglaste (lasy sosnowe i świerkowe), zręby, miejscach o poruszonej ściółce, przy brzegach potoków, na składowiskach drewna, tylko tereny nizinne
gatunek organizmu sąsiadującego: Ø
gatunek organizmu będącego podłożem: Ø
gatunek organizmu tworzącego symbiozę mikoryzową: Ø
gatunek organizmu będącego żywicielem: Ø
występowanie: pojedynczo lub w grupie (częściej w grupie po kilka, kilkanaście owocników)

zarodniki – kształt: od wrzecionowatego do elipsoidalnego, gładkie
zarodniki – kolor: bezbarwne
zarodniki – wymiary: 19 – 28 × 10 – 13 μm
wysyp zarodników – kolor: białawy
ciekawostki
Mimo tego że Piestrzenica kasztanowata jest uznana na całym świecie za trujący gatunek grzyba to w Finlandii jej susz jest dopuszczony do spożycia.
Gatunek ten rośnie stosunkowo powoli, nawet przez kilka tygodni.
etymologia
Nazwa łacińska to Gyromitra esculenta gdzie esculenta tłumaczy się jako “jadalna”.
uwagi
Dawniej Piestrzenicę kasztanowatą uznawano za jadalną i masowo sprzedawano oraz spożywano ale do czasu kiedy to wiele zatruć i zgonów wreszcie powiązano ze spożyciem tego grzyba.
właściwości lecznicze
Ø
toksyny
– gyromitryna – lotna substancja toksyczna, zawartość 40-732 mg na kilogram (zależnie od regionu), po spożyciu w organizmie człowieka jest hydrolizowana do monometylohydrazyny (MMH), toksyna ta wykazuje właściwości rakotwórcze (stare owocniki zawierają więcej trującej gyromitryny)
objawy zatrucia
Pierwsze objawy zatrucia występują po 6–24 godzinach.

– zaburzenia żołądkowo-jelitowe
– uszkodzenia wątroby
– uszkodzenia śledziony
– uszkodzenia nerek
– uszkodzenia szpiku kostnego
– uszkodzenia wzroku
leczenie zatrucia
– płukanie żołądka
– węgiel aktywowany
– nawadnianie wlewami dożylnymi
– kwas foliowy
– pirydoksyna (ograniczająca działanie MMH)
skutki braku leczenia zatrucia
Zatrucie może zakończyć się śpiączką i ostatecznie śmiercią (5-7 dni po spożyciu).
choroby grzybowe
Ø
zwalczanie chorób grzybowych
Ø
wartości odżywcze
Ø
zastosowanie kulinarne
Ø
przepisy kulinarne
Ø

mapa obrazująca najczęstsze i dokładne miejsce(a) występowania opisywanego gatunku
(lokalizacja naniesiona przez: robert węglowski, miejscowość: okolice Głogowa Małopolskiego)

zapiski i ciekawostki historycznebibliografia
ØØ
gatunek podobnycechy odróżniające
Piestrzenica infułowatainny kształt główki – składa się z kilku dużych, nie bruzdowanych płatów, występuje na jesień
Piestrzenica olbrzymiawiększe owocniki, inny kształt kapelusza, jaśniejsza barwa, trzon pełny
Piestrzenica wzniesionabardziej wysmukłe owocniki, kapelusz ma kształt powyginanego dysku
Smardz jadalnykolor owocnika – brązowo-żółty, kształt – głębokie jamki, przypomina nieco plaster pszczeli
Smardz stożkowatykolor owocnika – żółtobrązowy, kształt – główka zwykle zaostrzona w górnej części, jamkowata

galeria przedstawiająca gatunki podobne, łatwe do pomylenia (o zbliżonym kształcie, kolorze)

Ø

przypisy i bibliografia

You cannot copy content of this page