Podgrzyb brunatny

kategoria: grzyb
rodzina: borowikowate
nazwa polska: Podgrzyb brunatny
inne nazwy polskie: Borowik brunatny, Borowik Grzyb kasztanowaty, Grzyb płowy, Czarnulka, Czarny łepek, Grzyb francuski, Grzyb kasztanowaty, Grzyb płowy, Grzyb polski, Kasztanowaty, Podgrzybek brunatny, Podgrzybek jadalny, Podgrzybnik, Podgrzybnik, Półgrzybek, Półgrzybek, Siniak, Sośniak, Zajączek, Zajęczak
nazwa łacińska: Imleria badia
inne nazwy łacińskie: Boletus badius (1821), Boletus castaneus (1828), Boletus castaneus (1918), Ixocomus badius (1888), Rostkovites badia (1881), Suillus badius (1898), Viscipellis badia (1886), Xerocomus badius (1931)
autor nazwy polskiej: Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego, 2021 r.
pierwsza klasyfikacja: Elias Magnus Fries, 1818 r.
aktualna klasyfikacja: Alfredo Vizzini, 2014 r.
powszechność: powszechny
ochrona prawna: 
brak ochrony gatunkowej
kategoria zagrożenia: 
Ø
handel: dopuszczony
zastosowanie ogólne: JADALNY
zastosowanie ogólne w stanie surowym: 
trujący[1]
kategoria smaku: 
jadalny dobrej jakości
wyjątki zastosowania: 
Ø
okres występowania: czerwiec – listopad
okres maksymalny: Ø – Ø
gatunek wieloletni: nie, jednoroczny
uprawa: tak – udane rezultaty hodowli przydomowych
opis
owocnik – typ: kapeluszowy rurkowaty
owocnik – kształt: kapelusz od półkolistego (młode owocniki) do rozpostartego (starsze owocniki)
owocnik – powierzchnia: naga, gładka, czasami filcowata, w czasie deszczu lekko śluzowata, brzeg kapelusza gładki
owocnik – kolor: brązowy, kasztanowo-brunatny
owocnik – średnica: 3 – 15(16) cm
owocnik – wysokość: Ø – Ø cm
hymenofor – typ: rurkowy
hymenofor – kształt: pory od bardzo wąskich (młode owocniki) do średniej szerokości, kanciastych (starsze owocniki)
hymenofor – nasada: rurki lekko wcięte wokół trzonu
hymenofor – kolor: od bladoochrowego, żółtawego (młode owocniki) do oliwkowo-żółtego, zielonkawego (starsze owocniki)
hymenofor – zmiana koloru po uszkodzeniu: tak, na niebieskozielony
hymenofor – wysokość: Ø – Ø mm
trzon – typ: centryczny
trzon – kształt: od pękatego (młode owocniki) do cylindrycznego (starsze owocniki), w miejscu uszkodzenia zmienia kolor na ciemnoniebieski, pełny, cylindryczny, lekko wygięty, z podstawą zaostrzoną
trzon – powierzchnia: podłużne, ciemniejsze pręgi, podłużnie włóknista
trzon – kolor: od jasnobrązowego do żółtobrązowego, z podłużnymi, ciemnymi pręgami
trzon – średnica: 1 – 5 cm
trzon – wysokość: 5 – 12(18) cm
miąższ – kształt: twardy, jędrny
miąższ – kolor: białawy, żółtawy
miąższ – zmiana koloru po uszkodzeniu: tak, lekko sinieje
miąższ – zapach: przyjemny, grzybowy[2], nieco owocowy[2]
miąższ – smak: przyjemny
pierścień: brak
pochwa: brak
mleczko: brak
gutacja: brak
higrofaniczność: Ø

podłoże: gleba (piaszczysta, kwaśna, często przy pniakach, w mchu)
sposób odżywiania: symbiont
terytorium: lasy iglaste, lasy mieszane
gatunek organizmu sąsiadującego: Ø
gatunek organizmu będącego podłożem: Ø
gatunek organizmu tworzącego symbiozę mikoryzową: Sosna zwyczajna, Świerk pospolity
gatunek organizmu będącego żywicielem: Ø
występowanie: pojedynczo lub w grupie (częściej w grupie po kilka owocników)

zarodniki – kształt: elipsoidalne, gładkie
zarodniki – kolor: Ø
zarodniki – wymiary: 4 – 5 × 12 – 17 μm
wysyp zarodników – kolor: brązowo-oliwkowy
ciekawostki
Zdarza się, że z jednej nóżki Podgrzyba brunatnego wyrastają aż dwa kapelusze.[2]
etymologia
Nazwa łacińska tego gatunku to Imleria badia, gdzie badius znaczy „pieknie brunatny”.
uwagi
Grzyb ten ma wysoką zdolnością do kumulowania metali ciężkich (np. radioaktywny cez). Dlatego grzyby te należy zbierać z dala od ruchliwych ulic.
właściwości lecznicze
Ø
toksyny
Ø
objawy zatrucia
Ø
leczenie zatrucia
Ø
skutki braku leczenia zatrucia
Ø
choroby grzybowe
Ø
zwalczanie chorób grzybowych
Ø
wartości odżywcze
– białko
– węglowodanu
– flawonoidy
– nienasycone kwasy tłuszczowe
– witaminy: A, B1, B2, B3, C, D i E
– minerały: fosfor, potas, sód, wapń, żelazo, cynk, jod, mangan

100g świeżego Podgrzyba brunatnego to:
– 49,0 kcal,
– 0,5 g tłuszczu,
– 4,0 g węglowodanów,
– 3,6 g białka

100g suszonego Podgrzyba brunatnego to:
– 349,2 kcal,
– 3,2 g tłuszczu,
– 47,7 g węglowodanów,
– 32,4 g białka

100g marynowanego Podgrzyba brunatnego to:
– 44,0 kcal,
– 0,2 g tłuszczu,
– 8,4 g węglowodanów,
– 2,0 g białka
zastosowanie kulinarne
– smażenie
– zapiekanie
– marynowanie
– mrożenie
– suszenie
przepisy kulinarne
Ø

mapa obrazująca najczęstsze i dokładne miejsce(a) występowania opisywanego gatunku
(lokalizacja naniesiona przez: robert węglowski, miejscowość: okolice Głogowa Małopolskiego)

zapiski i ciekawostki historycznebibliografia
ØØ
gatunek podobnycechy odróżniające
Borowik sosnowysiateczka na trzonie, miąższ nie zmienia barwy po uszkodzeniu
Goryczak żółciowygorzki w próbie smakowej
Piaskowiec kasztanowatyjamisto pusty trzon, miąższ nie zmienia barwy po przecięciu
Suchogrzybek oprószonyØ

galeria przedstawiająca gatunki podobne, łatwe do pomylenia (o zbliżonym kształcie, kolorze)

1 źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Podgrzyb_brunatny
2 źródło: https://www.ekologia.pl/srodowisko/przyroda/podgrzybek-brunatny-opis-wystepowanie-i-zdjecia-grzyb-podgrzybek-brunatny-ciekawostki,23382.html

przypisy i bibliografia

You cannot copy content of this page